‘Khát’ nhà ở xã hội tại Vũng Áng

Đến tháng 10/2026, tổng lao động tại KKT Vũng Áng đạt 25.600 người, gồm 24.100 lao động Việt Nam và 1.100 lao động nước ngoài. Nhu cầu về lưu trú là rất lớn.

Khu nhà ở 6.000 chỗ kín phòng khi Vingroup thuê trọn gói

Dự án khu nhà ở thí điểm cho công nhân và người lao động của Công ty Mitraco Hà Tĩnh được triển khai trên khuôn viên rộng hơn 16ha tại phường Vũng Áng với tổng mức đầu tư được cấp có thẩm quyền phê duyệt là 1.182 tỷ đồng. Chủ đầu tư là Công ty Mitraco Hà Tĩnh.

Theo quy hoạch, dự án gồm 3 hạng mục chính: Khu nhà ở xã hội cho thuê, hệ thống hạ tầng xã hội và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ. Khi hoàn thành toàn bộ, dự án sẽ cung cấp khoảng 1.600 phòng ở, đáp ứng nhu cầu lưu trú cho khoảng 6.000 công nhân, người lao động tại Khu kinh tế Vũng Áng và vùng phụ cận.

Dự án được khởi công từ năm 2014, do Công ty TNHH Đầu tư xây dựng phát triển hạ tầng Mitraco thi công. Ngày 12/5/2016, Mitraco tổ chức khánh thành và đưa vào sử dụng giai đoạn 1, đáp ứng chỗ ở ổn định cho 1.300 lao động. Cùng với đó là hệ thống hạ tầng đồng bộ như giao thông nội khu, nhà mẫu giáo, trạm y tế, công viên cây xanh, khu sinh hoạt cộng đồng, căng tin phục vụ bữa ăn và xe đưa đón công nhân.

Các khu nhà ở được thiết kế phù hợp tiêu chuẩn nhà ở xã hội, chia thành 3 nhóm phòng với mức giá thuê từ khoảng 290.000 đồng/người/tháng đến 2,2 triệu đồng/người/tháng theo khung giá do UBND tỉnh Hà Tĩnh quy định. Các căn phòng được xây dựng khép kín, bảo đảm điện, nước ổn định, an toàn PCCC và vệ sinh môi trường, cùng khu tiện ích rèn luyện thể thao.

Từng bước được xem là mô hình nhà ở công nhân quy mô lớn của Bắc Trung Bộ, nhưng nhiều năm qua dự án vận hành cầm chừng. Bước ngoặt chỉ xảy ra khi Vingroup đầu tư mạnh vào Vũng Áng. Hiện có 336 phòng với gần 1.300 lao động là công nhân, kỹ sư của Vingroup thuê trọn gói tại đây làm nơi sinh hoạt.

Theo kế hoạch, tháng 1/2026, số phòng của giai đoạn 1 đã được khai thác đạt 100% công suất và trở thành lựa chọn tối ưu so với nhà trọ tự phát tại khu kinh tế.

Khi 4 dự án lớn của Vingroup vận hành

Tỷ lệ lấp phòng của Mitraco phản ánh sức hút lao động đang bùng nổ tại Vũng Áng. Đến tháng 10/2026, tổng lao động tại KKT Vũng Áng đạt 25.600 người, gồm 24.100 lao động Việt Nam và 1.100 lao động nước ngoài. Riêng lao động của Vingroup đã lên tới 11.000 người, chiếm gần 43%.

Lực lượng này đến từ chuỗi sản xuất khép kín Vingroup đã vận hành trong KCN Vinhomes Vũng Áng gồm: Nhà máy Pin VinES (khởi công 12/12/2021, 8ha, vốn 4.000 tỷ đồng và nhà máy cell pin LFP liên doanh VinES – Gotion 14ha, vốn 6.330 tỷ đồng); Nhà máy xe máy điện VinFast (vốn 13.250 tỷ đồng, 64ha, công suất 2 triệu xe/năm, vận hành từ tháng 4/2026) và Nhà máy ô tô điện VinFast (khởi công và khánh thành 29/06/2025, vốn 7.300 tỷ, vận hành ổn định từ đầu 2026). KCN Vinhomes Vũng Áng hiện có quy mô 965ha, vốn 13.276 tỷ đồng (cộng 9.500 tỷ đồng mở rộng là nền tảng hạ tầng).

Với gần 1.300 lao động đã bố trí tại Mitraco, khoảng 9.700 lao động còn lại của Vingroup vẫn phải thuê trọ quanh Vũng Áng, ở khách sạn/nhà nghỉ hoặc đi về bằng xe đưa đón.

Sức ép chỗ ở sẽ còn tăng mạnh khi Nhà máy thép VinMetal 79.986,5 tỷ đồng (461ha, cấp phép 27/2/2026) và Bến cảng quốc tế Sơn Dương 8.800 tỷ đồng bước vào thi công cao điểm. Lúc này, nhu cầu lao động sẽ còn tăng thêm hàng nghìn người, trong đó có cả lao động nước ngoài chất lượng cao.

Bài toán hoàn vốn 32 năm và hướng mở từ cho thuê sang để bán

Việc kín phòng nhờ Vingroup thuê trọn gói mới chỉ giải được bài toán lấp đầy phòng trước mắt, chưa giải được bài toán tài chính dài hạn của dự án hơn 1.100 tỷ đồng – đây mới là nút thắt cốt lõi khiến Mitraco không thể bung ra giai đoạn tiếp theo.

Là dự án mang tính an sinh xã hội, giá cho thuê được xây dựng theo định hướng hỗ trợ người lao động, không vận hành theo cơ chế thị trường, trong khi chi phí vận hành, bảo trì, duy tu hạ tầng ngày càng tăng. Theo tính toán của chủ đầu tư, thời gian hoàn vốn dự kiến kéo dài trên 32 năm. Với một dự án quy mô hơn 1.100 tỷ, mức hoàn vốn này khiến khả năng tiếp cận vốn vay thương mại gặp nhiều trở ngại, dù doanh nghiệp đã bảo đảm được nguồn vốn tự có theo quy định.

Trao đổi với Nhadautu.vn về hướng đi tiếp theo, ông Nguyễn Anh Thắng, Tổng Giám đốc Tổng Công ty Khoáng sản và Thương mại Hà Tĩnh (Mitraco) cho biết, áp lực về chỗ ở cho công nhân tại Vũng Áng đang tăng lên từng ngày, đặc biệt khi Vingroup đưa cùng lúc 3 nhà máy Pin, xe máy điện và ô tô điện vào vận hành, kéo theo hơn 11.000 lao động. Nhu cầu thực tế cho thấy công nhân không chỉ cần chỗ thuê tạm, mà đã phát sinh nhu cầu an cư lâu dài, muốn mua nhà ở xã hội để ổn định cuộc sống.

Theo ông Thắng, nếu tiếp tục duy trì mô hình 100% cho thuê như quy hoạch ban đầu, dòng tiền thu hồi nhỏ giọt, phụ thuộc hoàn toàn vào giá trần Nhà nước quy định (290.000 đồng – 2,2 triệu đồng/người/tháng), không đủ bù đắp khấu hao và lãi vay. Doanh nghiệp không thể tiếp tục đầu tư các khối nhà còn lại trong tổng số 15 khối nhà cao 5-10 tầng đã quy hoạch.

Chính vì vậy, Mitraco đang đề xuất một hướng mở có thể xem là bước ngoặt cho doanh nghiệp, đó là chuyển đổi cơ cấu đầu tư phần diện tích còn lại từ mô hình nhà ở xã hội cho thuê thuần túy sang kết hợp nhà ở xã hội để bán.

“Việc bổ sung sản phẩm để bán sẽ giúp thu hồi vốn nhanh, cải thiện hiệu quả tài chính, từ đó mới đủ điều kiện tiếp cận tín dụng để đầu tư tiếp”, ông Thắng chia sẻ.

Về vấn đề này, Phó Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Hà Tĩnh Võ Tá Nghĩa đã thống nhất chủ trương để doanh nghiệp tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện phương án điều chỉnh theo hướng phù hợp với quy định hiện hành. Tuy vậy, quá trình điều chỉnh không đơn giản, phải giải quyết đồng thời các vấn đề về quy hoạch chi tiết, cơ chế quản lý nhà ở xã hội (đối tượng mua, giá bán trần, thời gian không được chuyển nhượng) và nghĩa vụ tài chính phát sinh.